Sögurvefur – Staðreyndir í stuttu máli

skvigslasundolragn

 

Saga Sjálfsbjargar er ekki síst saga áfanga og sigra. Fyrstu fimm Sjálfsbjargarfélögin voru stofnuð á árinu 1958 og landssamtökin ári síðar, 1959. Fullgildir félagar voru aðeins þeir sem voru fatlaðir, en ófatlaðir gátu orðið styrktarfélagar.

Markmið og hlutverk samtakanna var fjölþætt en einkum var lögð áhersla á menntunarmál fatlaðra, atvinnumál, félagsmál og úrbætur á löggjöf um málefni fatlaðra. Þá var frá upphafi á dagskrá Sjálfsbjargar uppbygging vinnustofa fatlaðra víðs vegar um landið svo og bygging húss sem yrði í senn dvalarheimili, íbúðir og félagsmiðstöð fatlaðra. Þessum hugmyndum var hrundið í framkvæmd einni af annarri eins og sjá má á þessum stiklum úr sögu Sjálfsbjargar.

Hér er yfirlit yfir þá atburði og ártöl sem oft er staldrað við í sögunni og eru þeim flestum gerð skil á ítarlegri hátt á öðrum stað á þessum söguvef. Hver áratugur í sögu Sjálfsbjargar hefur á sér sterkt svipmót, jafnvel þótt stiklað sé á hinu stærsta. Stofnun landssamtakanna árið 1959, opnun Sjálfsbjargarheimilsins árið 1973, jafnréttisgangan árið 1978, allt eru þetta dæmi um stiklur sem marka leiðina til nútímans. Fólkið sem mótaði leiðina sem farin var gegndi ýmsum hlutverkum. Þótt hér sé getið formannanna voru æði margir aðrir sem settu sterkan svip á starf Sjálfsbjargar, bæði í Reykjavík og víðs vegar um landið. Mörg þeirra sem þar áttu hlut að máli koma við sögu í öðrum köflum þessa söguvefs.

Formenn Sjálfsbjargar frá upphafi:

1959-1960 – Emil Andersen
1960-1988 – Theodór A. Jónsson
1988-1994 – Jóhann Pétur Sveinsson
1994-1998 – Guðríður Ólafsdóttir
1998-2004 – Arnór Pétursson
Frá 2004 – Ragnar Gunnar Þórhallsson

Mynd: Frá vígslu sundlaugar Sjálfsbjargar á ári fatlaðra 1981. Á myndinni má meðal annarra þekkja Guðrúnu Helgadóttur fv. alþingismann og forseta alþingis, Jóhönnu Sigurðardóttur sem síðar varð forsætisráðherra, Ólaf Ragnar Grímsson sem síðar varð forseti Íslands og Ólaf Ólafsson fv. landlækni.

(Textahöfundur: Anna Ólafsdóttir Björnsson, 2009)